یادی از غلامحسین بنان یادی از غلامحسین بنان
نام نویسنده

یادی از غلامحسین بنان

۱۵ اردیبهشت ۱۳۹۷ اخبار هنرمندان 10,880 بازدید

غلامحسین بناناگر قرار باشد در تاریخ موسیقی ایران فقط نام چند شخصیت ماندگار و تاثیرگذار را نام برد بی‌شک غلامحسین بنان یکی از آن‌ها خواهد بود. خواننده‌ای که با ترانه‌های ماندگاری که خواند سال‌ها در حافظه موسیقایی چهار نسل از مردمان این سرزمین جای گرفته است. او عضو شورای موسیقی رادیو، استاد آواز هنرستان موسیقی تهران و بنیان‌گذار انجمن موسیقی ایران بوده و همچنین اولین خواننده ایرانی آشنا با خط بین‌المللی موسیقی (نُت) است.

غلامحسین بنان، متولد ۱۵ اردیبهشت ۱۲۹۰ در محله ی قلهکِ تهران است. پدرش کریم خان بنان الدوله نوری و مادرش دختر شاهزاده رکن‌الدوله، برادر ناصرالدین شاه بود. او از سن شش سالگی نوازندگی با پیانو را آغاز کرد و در این راه از راهنمایی‌های مادرش، که پیانو می‌دانست بهره‌ها گرفت. اولین استاد او پدرش بود که صدای خوش داشت و آواز می خواند و دومین استادش میرزا طاهر ضیاءذاکرین رثایی و سومین استادش ناصر سیف بوده‌اند.

 فعالیت حرفه‌ای

به گفته خود او، فعالیتش را در سال ۱۳۰۶ آغاز کرد و فقط در جلسات خصوصی و در حضور دوستان و آشنایان به صورت حرفه‌ای آواز می‌خواند. استاد بنان از سال ۱۳۱۶ تا ۱۳۲۰ در خیابان ۳۰ متری اهواز ساکن بودند و در آن سال‌ها کارمند اداره ایران بار اهواز بود.

ارکستر رادیو

ارکستر رادیو، رهبر:روح‌الله خالقی، خواننده:بنان، با شرکت پرویز یاحقی، علی تجویدی، مرتضی محجوبی

بنان ازهمان کودکی به واسطه بزرگانی چون حسین قلی، میرزا عبدالله، درویش خان، مرتضی خان نی داود، رضا قلی خان، ضیاء الذاکرین که هرازگاهی به خانه بنان الدوله رفت و آمد داشتند گوشش با موسیقی اصیل وناب ایرانی آشنا شد.

او از شهریور ۱۳۲۰ وارد رادیو شد و اولین بار صدای غلامحسین بنان در سال ۱۳۲۱ ، در رادیو تهران به گوش مردم ایران رسید. روح‌الله خالقی او را در ارکستر انجمن موسیقی شرکت داد سپس با ارکستر شماره یک نیز همکاری خود را شروع کرد و از بدو شروع برنامه «گلهای رنگارنگ» بنا به دعوت داود پیرنیا همکاری داشت.

بنان در ارکستر رادیو به رهبری روح الله خالقی آثار ارزشمندی را به جای گذاشت و در این برنامه ها با اساتید موسیقی ایران نظیر روح‌الله خالقی، ابوالحسن صبا، مرتضی محجوبی، احمد عبادی، حسین تهرانی، علی تجویدی، و… همکاری داشت.

بعد از آن در سال ۱۳۳۲ به پیشنهاد روح‌الله خالقی به اداره کل هنرهای زیبای کشور منتقل شد و به سمت استاد آواز هنرستان موسیقی ملی به کار مشغول گردید و در سال ۱۳۳۴ رئیس شورای موسیقی رادیو شد.

بنان در طول فعالیت هنری خود، حدود ۳۵۰ آهنگ را اجرا کرد، که بسیاری از آنها هنوز در دسترس عموم قرار ندارند.

سانحهٔ تصادف

از مشخصه های ظاهری غلامحسین بنان عینک دودی او بود که دلیل آن به ۲۷ آذر ۱۳۳۶ برمی گردد، وقتی که او با اتومبیل شخصی اش در حوالی کاروانسرای سنگی در حال رانندگی بود، با یک تانکر نفتکش که فاقد چراغ ایمنی عقب بود تصادف کرد و در این سانحه چشم راست خود را از دست داد و بعد از این تاریخ او همیشه با عینک دودی دیده می‌شد.

بنان یک بار تصمیم به بازنگری در شیوه هنری خود گرفت و آن زمانی بود که برای معالجه به خارج از کشور سفر کرد و بعد از بازگشت در مورد تصمیم به بازنگری در مواضع هنری خود گفت: من از این پس کوشش می‌کنم آثاری اجرا کنم که واجد وزنی شاد و شعری امیدوار کننده‌ است. من جداً از ادامهٔ شیوهٔ قدیم که شباهت به مرثیه خوانی دارد خسته شده‌ام، البته در این زمینه سازندگان آهنگ باید با من یاری و همکاری کنند.

ترانه و آواز

از ترانه‌های بنان می‌توان به:
آهنگ آذربایجان در دستگاه شور، آمدی جانم به قربانت ولی حالا چرا در مایهٔ بوسلیک، الهه ناز در مایهٔ دشتی، بهار دل‌نشین در آواز اصفهان، بوی جوی مولیان در آواز اصفهان، تصنیف توشه عمر در دستگاه همایون، یار رمیده، می‌ناب، خاموش، مرا عاشقی شیدا در دستگاه سه گاه، من از روز ازل در دستگاه سه گاه، نوای نی در آواز دشتی و سرود ای ایران در مایهٔ دشتی اشاره کرد.

به تصریح همسرش، بنان بهترین اثر خود را حالا چرا و کاروان می‌دانست و می‌گفت: «کاروان را برای بعد از مرگم خوانده‌ام». اواخر عمر هم دلبستگی عجیبی به ترانهٔ رؤیای هستی پیدا کرده بود تا آنجا که با این آهنگ می‌گریست.

آواز ماهور با غزل سعدی به مطلع «همه عمر برندارم سر از این خمار مستی/ که هنوز من نبودم که تو در دلم نشستی» و آواز دیلمان با شعر سعدی به مطلع «چنان در قید مهرت پایبندم/ که گویی آهوی سر در کمندم» و همچنین آواز اصفهان بر روی غزل «آمد اما در نگاهش آن نوازش‌ها نبود» از کارهای بنان هستند. دیلمان در گل‌های رنگارنگ ۲۱۷ب(کاروان) اجرا شده‌است.

بنان بازیگر

بنان در زمینه بازیگری هم مدتی تعلیم دیده بود و به تصدیق نزدیکانش دارای استعداد زیادی در این زمینه بود. در سال ۱۳۲۷ همراه چهره‌های معروف آن روزگار در فیلمی به نام طوفان زندگی ساخته علی دریابیگی و اسماعیل کوشان بازی کرد که داستان آن در انجمن موسیقی ملی اتفاق می‌افتد. در این فیلم بنان دو ترانه از ترانه‌های معروفش را بطور زنده اجرا می‌کند.

درگذشت

سنگ قبر کنونی استاد بنان

سنگ قبر کنونی استاد بنان

غلامحسین بنان در غروب ۸ اسفندماه ۱۳۶۴ خورشیدی، در بیمارستان ایرانمهر تهران درگذشت و بر خلاف وصیتش که مایل بود در گورستان ظهیرالدوله به خاک سپرده شود، در دهم اسفند، در امام‌زاده طاهر کرج به خاک سپرده شد. او مدت‌ها از بیماری دستگاه گوارش و افسردگی رنج می‌برد.
در پی این رویداد، مرکز سرود و آهنگ‌های انقلابی وزارت ارشاد، هنرستان سرود و آهنگ‌های انقلابی، دانشکده هنرهای زیبای دانشگاه تهران، بیمارستان ایرانمهر، محمدرضا شجریان، کاوه دیلمی، هنگامه اخوان، شهرام ناظری، ابوالحسن ورزی، کامکار، تورج نگهبان، جمشید مشایخی، عماد رام و بسیاری دیگر از هنرمندان و دوستان و یاران وی پیام‌های تسلیتی به‌طور جداگانه صادر کردند.

از سال ۱۳۶۴ یعنی زمان فوت وی تا سال ۱۳۸۹ سنگ قبر بنان تعویض نگردید، سال ۱۳۸۹ به دلیل پاره‌ای از تغییرات در امام‌زاده طاهر کرج و هم‌سطح‌سازی قبور و تعویض همهٔ سنگ قبرهای نزدیک صحن، سنگ قبر بنان نیز تعویض گردید و به شکل کنونی درآمد.

تخریب خانه استاد بنان

به گزارش خبرگزاری میراث فرهنگی در ۲ آبان ۱۳۹۲، خانه استاد بنان تخریب شد. این خانه تاریخی در نیاوران، بلندی‌های جمال‌آبادقرار داشت. مشاور ارشد سازمان میراث فرهنگی، محمد بهشتی، تخریب این خانه را به مثابه از دست دادن صاحبان تهران می‌داند. بنان از سال ۱۳۵۴ در این خانه دو طبقه زندگی می‌کرد که ایوانی رو به بلندی‌های دماوند داشت.

ای ایران چگونه پدید آمد؟

از آهنگهای ماندگار بنان «الهه ناز» و « ای ایران» برای همه ایرانی ها آشنا هستند که در مورد نحوه پدید آمد «ای ایران» در کتاب «خاطرات نواب صفا» از زبان بنان آمده است:
وقتی در سال ۱۳۲۳ ایران تحت اشغال متفقین بود. بعدازظهر یکی از روزهای تابستان در خیابان شاهد حرکات دور از نزاکت بعضی از سربازان خارجی با مردم بودم. از ناراحتی نمیدانستم چه کنم، بی اختیار راه انجمن موسیقی را که تازه تأسیس شده بود، پیش گرفتم. وقتی خالقی مرا دید گفت: چرا ناراحتی؟ واقعه را برای وی تعریف کردم. وی گفت: ناراحتی تأثیری ندارد بیا کاری کنیم و سرودی بسازیم. این بود که سرود «ای ایران» خلق شد.

 

منبع: ویکی‌پدیا

به اشتراک بگذارید

نظرات

مدت زمان اعتبارسنجی شما به پایان رسید، کلید اعتبارسنجی را بروزرسانی کنید.